TẤT CẢ NHỮNG GÌ CẦN BIẾT VỀ VẮC-XIN CÚM

 

Vắc-xin cúm là gì? 

Được viết bởi các bác sĩ và nhà biên tập tại UpToDate                                                            

Ngày xuất bản: 02/04/2018

 

Vắc-xin có thể ngăn chặn một nhiễm khuẩn nặng hoặc một nhiễm khuẩn chết người. Vắc-xin cúm bảo vệ bạn không bị mắc bệnh cúm. Vắc-xin còn hay gọi với tên khác như “tiêm chủng” hay “tạo miễn dịch”.

 

Cúm là một loại nhiễm khuẩn gây ra sốt, đau nhức cơ thể, ho và các triệu chứng khác. Có nhiều loại cúm như cúm “mùa”, cúm H1N1 (còn gọi là cúm “heo”, bùng phát vào năm 2009-2010) và cúm “gia cầm” (còn gọi là cúm gà hay cúm chim). Tất cả các loại cúm đều gây ra bởi virus. Trong y học, thuật ngữ cúm được dịch từ từ “influenza”.

 

Bài viết sau đề cập tới loại vắc-xin giúp bảo vệ bạn khỏi mắc bệnh cúm mùa. Loại vắc-xin này hiện tại chưa thể bảo vệ bạn tránh khỏi mắc bệnh cúm gia cầm.

 

Vắc-xin cúm có nhiều loại hay không? 

Có. Vắc-xin cúm có nhiều dạng dùng khác nhau, bao gồm:

 

  • Một mũi tiêm vào cơ (thường tiêm vùng trên cánh tay)

 

 

Vắc-xin cúm dạng tiêm bắp

 

  • Một mũi tiêm dưới da

 

Vắc-xin cúm dạng tiêm dưới da
  • Dạng xịt phun vào mũi

 

Vắc-xin cúm dạng xịt phun mũi

Bác sĩ sẽ là người cho lời khuyên loại vắc-xin nào phù hợp nhất với bạn. Ở Mỹ, vắc-xin dạng xịt phun vào mũi không được khuyến cáo sử dụng vào mùa cúm năm 2017-2018.

 

Ai là người nên đi tiêm vắc-xin cúm và khi nào thì cần tiêm? 

Tất cả mọi người ngay từ 6 tháng tuổi trở lên nên đi tiêm vắc-xin cúm mỗi năm vào ngay trước mùa cúm. Vắc-xin cúm đặc biệt quan trọng với những người có nguy cơ cao bị nhiễm virus cúm, đó là những nhóm người sau:

  • Trẻ em từ 6 tháng tới 4 tuổi
  • Người cao tuổi (từ 50 tuổi trở lên)
  • Người có bệnh mạn tính như bệnh phổi (hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính-COPD), bệnh tim mạch, đái tháo đường và béo phì nặng.
  • Người có hệ miễn dịch bị suy giảm nên giảm khả năng chống lại nhiễm virus, ví dụ như người đang trong quá trình điều trị ung thư, người bệnh HIV/AIDS và người mới ghép tạng.
  • Phụ nữ đang mang thai hoặc dự định mang thai trong thời gian mùa cúm xảy ra.
  • Trẻ em từ 6 tháng tới 18 tuổi mà uống aspirin mỗi ngày.
  • Người sống cùng hoặc đang chăm sóc những người có nguy cơ cao mắc bệnh cúm (kể trên).

 

Bệnh cúm thường xuất hiện vào mùa đông hàng năm

 

Thời gian lí tưởng để tiêm phòng vắc-xin cúm là ngay thời điểm bắt đầu mùa đông mỗi năm. Ở Mỹ là tháng 10 còn ở những quốc gia phía nam nơi mùa đông bắt đầu từ tháng 7 hay tháng 8 thì thời điểm tiêm vắc-xin tốt nhất là vào tháng 5 mỗi năm. Không quan trọng nơi bạn sinh sống là ở đâu, tốt nhất là bạn nên tiêm vắc-xin cúm trước khi bệnh cúm bùng phát ở nơi bạn sinh sống. Phụ thuộc vào số mũi vắc-xin đã tiêm trước đó, trẻ em từ 6 tháng tới 8 tuổi cần 2 mũi tiêm để đảm bảo vắc-xin hoạt động tốt.

 

Tại sao tôi nên tiêm vắc-xin cúm? 

Tiêm phòng vắc-xin giúp bạn và người xung quanh tránh bị nhiễm bệnh. Nếu như bạn đã tiêm phòng nhưng vẫn bị nhiễm cúm thì vắc-xin sẽ giúp bệnh cúm không tiến triển nặng thêm và thậm chí là ngăn bạn khỏi tử vong.

 

Ở một số năm, vắc-xin cúm sẽ hoạt động hiệu quả hơn hẳn các năm khác. Đó là vì các nhà điều chế vắc—xin không thể dự đoán chính xác sự thay đổi của các chủng virus từ năm này qua năm khác. Cần tới vài tháng để điều chế ra một loại vắc-xin mới.

 

Một vài người nghĩ rằng vắc-xin cúm không có tác dụng do họ thấy có những người đã tiêm phòng vắc-xin nhưng vẫn nhiễm bệnh cúm. Tuy nhiên điều đó không có nghĩa là vắc-xin cúm không hoạt động. Rất nhiều người mắc bị cảm sau khi tiêm phòng vắc-xin cúm nhưng đó không phải là bệnh cúm, họ bị nhiễm bệnh từ một loài virus khác hoàn toàn không liên quan virus cúm, do đó vắc-xin cúm không thể giúp bạn chống laoij chủng virus này được.

 

Vắc-xin cũng giúp người chẳng may mắc bệnh cúm tránh khỏi sự tiến triển nặng hơn của bệnh và giúp dịch cúm không bùng phát diện rộng.

 

Nhưng thậm chí vào năm vắc-xin ít hiệu quả thì chúng vẫn giúp bạn tránh mắc phải một số lần cúm nhất định. Vắc-xin cũng giúp người chẳng may mắc bệnh cúm tránh khỏi sự tiến triển nặng hơn của bệnh và giúp dịch cúm không bùng phát diện rộng.

 

Tác dụng phụ của vắc-xin cúm là gì? 

Thông thường vắc-xin cúm sẽ không gây tác dụng phụ, nhưng đôi khi sau khi tiêm phòng bạn sẽ bị:

  • Đỏ, hơi xưng hoặc đau ở vùng tiêm (nếu bạn sử dụng loại vắc-xin tiêm)
  • Hơi sốt nhẹ
  • Hơi nổi mẩn đỏ
  • Đau đầu hoặc đau nhức cơ thể
Phản ứng ở vùng da sau khi tiêm vắc-xin cúm

Rất hiếm trường hợp vắc-xin cúm gây ra tác dụng phụ nặng như gây ra một phản ứng dị ứng nghiêm trọng.

 

Vắc-xin cúm có gây ra bệnh cúm cho người tiêm chúng? 

Không, vắc-xin cúm không gây ra bệnh cúm. Một vài người bị mắc bệnh cúm sau khi tiêm phòng vắc-xin là do họ đã nhiễm virus cúm hoặc một chủng virus khác trước thời điểm tiên phòng.

 

Vắc-xin cúm có gây ra bệnh tự kỉ? 

Không. Sau nhiều nghiên cứu kĩ lưỡng, các nhà khoa học đều không tìm thấy mối liên quan nào giữa việc tiêm phòng vắc-xin cúm và bệnh tự kỉ cả. Nhiều năm trước đây, một nghiên cứu đã chỉ ra có sự liên quan giữa bệnh tự kỉ và vắc-xin cúm, tuy nhiên sau đó các nhà khoa học mới phát hiện ra nghiên cứu này là giả và đã bị loại bỏ hoàn toàn.

 

Làm sao nếu tôi đang mang thai? 

Bệnh cúm có thể trở nên cực kì nguy hiểm cho thai phụ. Nếu bạn đang mang thai, điều quan trọng là bạn cần đi trích vắc-xin cúm. Triệu chứng của bệnh cúm ở phụ nữ mang thai sẽ xuất hiện rất nhanh. Bệnh cúm có thể nhanh chóng gây ra vấn đề hô hấp hoặc thậm chí tử vong cho cả mẹ và thai nhi. Đó là lí do vì sao thai phụ nên đi trích vắc-xin cúm trước khi mùa cúm tới.

 

 

Làm sao nếu tôi bị dị ứng với trứng gà? 

Mọi người thường lo lắng về vấn đề này là do một số loại vắc-xin cúm có chứa thành phần là trứng gà. Tuy nhiên lượng trứng gà này rất rất nhỏ tới nỗi không đủ để gây ra phản ứng dị ứng cho bạn nữa. Do vậy, bạn vẫn nên đi trích vắc-xin cúm mặc dù có dị ứng với trứng gà.

 

Bạn vẫn nên đi trích vắc-xin cúm mặc dù có dị ứng với trứng gà.

 

Còn những cách nào khác giúp bảo vệ tôi khỏi bệnh cúm? 

Ngoài việc đi trích vắc-xin cúm mỗi năm thì bạn cũng có thể:

  • Rửa tay thường xuyên với xà phòng và nước hoặc dung dịch cồn sát khuẩn tay
Rửa tay với xà phòng thường xuyên

 

  • Hạn chế tiếp xúc với người đang bị bệnh cúm
Hạn chế tiếp xúc người bệnh

 

Nếu bạn có tiếp xúc với người đang mắc cúm, thuốc kháng virus cúm có thể giúp bạn tránh bị bệnh, tuy nhiên loại thuốc này không thích hợp cho tất cả mọi người. Hơn nữa, thuốc kháng virus cúm chỉ hoạt động tốt nếu như bạn uống ngay sau khi tiếp xúc với nguồn lây bệnh cúm hoặc sớm nhất có thể kể từ khi xuất hiện các triệu chứng của bệnh cúm.

 

Để bảo vệ người xung quanh, bạn cũng nên:

  • Ở tại nhà hoặc giữ trẻ mắc bệnh ở tại nhà. Tuyệt đối không đi làm hay cho trẻ đi học nếu như chưa hết sốt ít nhất 24 giờ (khi không dùng thuốc paracetamol). Đặc biệt nếu bạn là nhân viên y tế luôn tiếp xúc với nhiều người bệnh và vẫn còn bị ho, hãy ở nhà lâu hơn cho tới khi khỏi.
  • Đảm bảo rằng bạn luôn dùng tay/khuỷu tay che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi.
Luôn dùng tay/khuỷu tay che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi nhé!

—————————————————

 

Nội dung từ UpToDate chỉ mang tính chất tham khảo, không nhằm mục đích hay khuyến cáo thay thế cho lời khuyên từ bác sĩ, chẩn đoán hay điều trị nào cả. Nếu bạn có bất kì câu hỏi hay tình trạng bệnh lý nào, hãy tìm tới bác sĩ gia đình hoặc chuyên gia để được tư vấn cụ thể. Việc sử dụng nội dung từ UpToDate được nêu trong Điều khoản sử dụng của UpToDate (UpToDate Terms of Use).

 

CÔNG TY CỔ PHẦN HD CARE

700 Lê Hồng Phong, P. 12, Q. 10, TP. HCM

Hotline: 0969.414.414 – 0909.450.500

 

Comments

comments

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

GỌI XE CẤP CỨU